“ท้องร่วง” ถ่ายจนหมดแรง ทำไงดีนะ?

ท้องร่วง

นัดกับเพื่อน ๆ จะไปดูหนังสุดฮอตแห่งปีอย่างAvengers ทั้งที แต่ร่างกายดันไม่รักดี ท้องร่วง สะงั้น! ต้องเข้าห้องน่้ำถ่ายท้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า มันช่างเหน็ดเหนื่อย และทรมานเสียเหลือเกิน วันนี้เราจึงนำเคล็ดลับในการดูแลตัวเอง เมื่อเกิดอาการท้องร่วงมาฝากกัน

อาการแบบไหนถึงเรียกว่า ท้องร่วง

ท้องร่วง / อุจจาระร่วง (diarrhea) หมายถึง อาการที่ถ่ายอุจจาระเหลว หรือเป็นน้ำ มากกว่า 3 ครั้งต่อวัน หรือถ่ายเหลวมีเลือดปน 1 ครั้ง ภายใน 24 ชั่วโมง

โดยผู้ป่วยท้องร่วง จะมีอาการ ดังนี้

  • มีไข้
  • แน่นท้อง ปวดท้อง
  • คลื่นไส้อาเจียน
  • ถ่ายบ่อย
  • อุจจาระเหลว อาจพบเยื่อมูก และ มีเลือดปน

อาการท้องร่วงนี้ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด คือ

1. อาการท้องร่วง ชนิดเฉียบพลัน
พบในคนส่วนใหญ่ เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน และหายได้ภายใน 3 สัปดาห์ เกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การติดเชื้อ อาหารเป็นพิษ กินอาหารที่มีไขมันสูง มีรสจัด อาหารที่มีกากหรือเมล็ดมาก ๆ หรือเป็นผลข้างเคียงมาจาก การกินยาบางชนิด ท้องร่วงเฉียบพลันในผู้ใหญ่ มักมีสาเหตุมาจากแบคทีเรีย แต่ในเด็กมักเกิดจากเชื้อไวรัส

2. อาการท้องเสียชนิดเรื้อรัง
มีอาการนานกว่า 3 สัปดาห์ เกิดได้จากหลายสาเหตุ และยากต่อการวินิจฉัย หากเป็นบ่อย หรือเป็นต่อเนื่องเป็นเวลานาน ควรไปพบแพทย์ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง และเข้ารับรักษาต่อไป

ท้องร่วง

สาเหตุที่ทำให้เกิด โรคอุจจาระร่วง หรือ ท้องร่วง

เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย อีโคไล (E.coil) หรืออาหารที่มีสารพิษ จากสารเคมีพวกตะกั่ว สารหนู ไนเตรท ยาฆ่าแมลง เกิดจากยาถ่าย ยาลดกรด ยาปฎิชีวนะ ยารักษาโรคเกาต์ (Colchicine) รับประทานเห็ดพิษ กลอย เป็นต้น

ซึ่งทำให้เยื่อบุลำไส้สร้างสารน้ำมากเกินความสามารถที่จะดูดซึมกลับได้ มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย มีอาการอักเสบของลำไส้ ทางเดินอาหารมีการเคลื่อนไหวผิดปกติ ทำให้อาหารและน้ำผ่านลำไส้เร็วเกินไป และถูกดูดซึมกลับไม่ทัน ลำไส้มีการเกร็ง ทำให้มีอาการปวด และมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมด้วย

ภาวะขาดน้ำ อาการสำคัญของโรคท้องร่วง

ไม่ว่าจะเป็นท้องร่วง ชนิดไหน อาการที่สำคัญที่สุด (และอาจเป็นสาเหตุให้เสียชีวิตได้โดยเฉพาะในเด็ก) คือ อาการจากภาวะร่างกายขาดน้ำ และสูญเสียเกลือแร่ที่ออกกับอุจจาระ เมื่อผู้ป่วยท้องร่วงเกิดอาการขาดกน้ำ ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันที

อาการขาดน้ำในผู้ใหญ่
• กระหายน้ำมาก
• ปัสสาวะน้อย ปัสสาวะมีสีเหลืองเข้มจัด
• ปากแห้ง ลิ้นแห้ง ผิวแห้ง เมื่อเป็นมาก ตาจะลึกโหล เพราะเนื้อเยื่อรอบ ๆ ตาขาดน้ำ
• เมื่อมีอาการขาดน้ำอย่างรุนแรง จะวิงเวียน มึนงง กระสับกระส่าย และช็อกในที่สุด

อาการขาดน้ำในเด็ก
• ปาก และลิ้นแห้ง
• ไม่มีน้ำตาเวลาร้องไห้
• ไม่มีปัสสาวะมากกว่า 3 ชั่วโมง
• แก้มตอบ ท้องแฟบ ตากลวง กระหม่อมบุ๋มลึก
• ไข้สูง
• ร้องกวน ร้องโยเย
• ผิวแห้ง

ท้องร่วง

การรักษา

• สิ่งสำคัญในการรักษาอาการท้องร่วง คือรักษาสภาพไม่ให้ร่างกายเสียน้ำ และเกลือแร่ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

• การงดอาหารระหว่างท้องร่วง นับว่าเป็นการรักษาวิธีหนึ่ง ถ้าร่างกายแข็งแรงดี ก็จะไม่มีผลเสียใด ๆ เพราะการงดอาหาร จะช่วยให้ลำไส้ได้พักผ่อน และการทำงานเป็นปกติดียิ่งขึ้น

ในทางตรงกันข้าม หากกินอาหารเข้าไปมาก อาหารเหล่านั้นกลับถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้น้อย หรือไม่ดูดซึมเลย ทำให้ยิ่งกินมาก ก็ยิ่งทำให้เสียน้ำ และเกลือแร่ออกจากร่างกายมากไปด้วย

• ไม่แนะนำการกินยาหยุดถ่าย เนื่องจากจะทำให้อาการแย่ลงได้ เพราะสารพิษยังเหลือค้างอยู่ในร่างกาย

• ผู้ป่วยโรคท้องร่วง สามารถให้น้ำเกลือตนเองได้โดยการกิน ผลการรักษามีความใกล้เคียงกับการให้น้ำเกลือทางหลอดเลือด และไม่มีอันตรายจากภาวะที่มีการให้น้ำมากเกินไป

• การป้องกันการขาดน้ำที่ทำกันโดยทั่วไปคือ การดื่มน้ำเกลือแร่ ORS โดยผสมน้ำต้มสุก กับผงเกลือแร่ ORS เข้าด้วยกัน ในปริมาณตามฉลากที่กำหนดข้างซอง แล้วจิบไปเรื่อยๆ

เมื่อไหร่ถึงควรไปพบแพทย์?

โรค ท้องร่วง สามารถหายได้เอง โดยไม่ต้องไปพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษา เพียงระมัดระวังเรื่องการขาดน้ำเท่านั้น แต่ก็ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เมื่อมีอาการดังต่อไปนี้

• เมื่อมีอาการท้องร่วงนานเกิน 3 วัน
• ปวดท้องอย่างมาก
• มีไข้สูงกว่า 38.5 องศาองศาเซลเซียส
• มีเลือดในอุจจาระ หรืออุจจาระมีสีดำ
• อุจจาระมีมูกปน มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ คล้ายกุ้งเน่า
• มีอาการขาดน้ำ
• คลื่นไส้ - อาเจียนรุนแรง
• มีไข้ อ่อนเพลียมาก และมีโรคเรื้อรังประจำตัว

ท้องร่วง

ขอขอบคุณภาพInfographic จาก กรมอนามัย

การป้องกันโรค ท้องร่วง

วิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพที่สุด และได้ผลที่สุด คือ การป้องกันสาเหตุ และหลีกเลี่ยงสาเหตุต่าง ๆ ที่ทำให้เกิดอาการท้องร่วง เช่น

• รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน ล้างมือทุกครั้งก่อน และหลังกินอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำ

• ไม่กินอาหารที่ไม่สะอาด อาหารที่ไม่เคยรับประทานมาก่อน หรืออาหารรสจัด

• กินอาหารสุก และปรุงใหม่เสมอ ดื่มน้ำสะอาด ระวังการกินน้ำแข็ง ดื่มนมสดเฉพาะที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้วเท่านั้น

ท้องร่วงเป็นโรคที่โดยพื้นฐานแล้วสามารถป้องกันได้ เมื่อป้องกันได้ การป้องกันไว้ก่อนก็ย่อมดีกว่า จะได้ไม่ต้องมานั่งทรมาน เพราะความปวดท้อง แถมยังต้องวิ่งเข้าวิ่งออกห้องน้ำกันให้เหนื่อยอีก จริงมั้ยล่ะ?

"Expert ดีดี" ไอ หวัด ปวดท้อง ภูมิแพ้ อย่าปล่อยให้เรื้อรัง ปรึกษาฟรี คลิกเลย!

ลูกเป็นหวัดบ่อย

กดติดตามGedGoodLife ช่องทางอื่น ๆ ได้ที่  facebook ลูกเป็นหวัดบ่อย nutroplex line youtube

ถาม-ตอบ
ปัญหาสุขภาพ