มันสิงอยู่ในห้องคุณ! “ภูมิแพ้ในห้องนอน” ภัยร้ายแฝงตามสิ่งของ

ภูมิแพ้ในห้องนอน

รู้ไหมว่า! เจ้าตุ๊กตาหมีขุนนุ่มน่ารักที่นอนกอดอยู่ทุกคืน วันดีคืนดีอาจกลายร่างมาทำร้ายเราโดยไม่รู้ตัว ไม่ใช่ว่ามีวิญญาณ มีพลังงานซ่อนอยู่ในตุ๊กตา แต่เป็นเจ้าฝุ่นบ้าน เจ้าไรฝุ่นที่สิงสู่ ซ่อนตัวอยู่ในตุ๊กตา และในห้องนอน จนเป็นสาเหตุของ ภูมิแพ้ในห้องนอน

ภูมิแพ้ในห้องนอน เกิดจากอะไร ?

ภูมิแพ้ในห้องนอน ส่วนใหญ่เกิดจากสารก่อภูมิแพ้ที่อยู่ตามข้าวของเครื่องใช้ ที่นอน หมอน ผ้าห่ม หรือแม้แต่ตุ๊กตาขนนุ่มน่ารัก ที่เรานอนหลับกอดก่ายอยู่ทุกคืน มีอะไรในห้องนอนบ้าง ที่ทำให้เราเกิดอาการแพ้ หรือ ภูมิแพ้กำเริบ

ฝุ่นบ้าน (Dust) คือ อนุภาคขนาดเล็กซึ่งเกิดได้จากกิจกรรมทั่วไปในบ้านของเรา เมื่อวัตถุต่าง ๆ ถูกกระแทก ทุบ แตกออก ชิ้นส่วนที่มีขนาดเล็กก็ฟุ้งกระจายขึ้นสู่อากาศเป็นฝุ่น ฝุ่นมีตั้งแต่ขนาดที่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า จนถึงขนาดเล็กที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ซึ่งเมื่อเราสูดเข้าสู่ร่างกาย อาจก่อให้เกิดการอาการแพ้ในระบบทางเดินหายใจได้

ไรฝุ่นบ้าน (House Dust Mite) เป็นสัตว์ชนิดหนึ่งที่อยู่ในตระกูลเช่นเดียวกับ แมลง และแมง เพราะมีขา 4 ขาคู่ รูปร่างกลมรี แต่ขนาดเล็กกว่ามาก แทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่สิ่งที่ทำให้เราเกิดอาการแพ้ คือ มูลของไรพวกนี้ ซึ่งเป็นโปรตีนที่มีคุณสมบัติเป็นสารก่อภูมิแพ้ สามารถก่อโรคภูมิแพ้แก่คนได้ โดย "ไรฝุ่น" เป็นสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งในการก่อโรคภูมิแพ้ในคนไทย และเป็นปัญหาในแทบทุกประเทศทั่วโลก

ฝุ่น และ ไรฝุ่นในห้องนอนมาจากไหนบ้าง ?

แปลกใจมั้ยว่า ? ทั้งที่ห้องนอนก็ปิดประตู หน้าต่างมิดชิด แต่แค่ไม่ถูทำความสะอาดแค่วัน สองวัน ก็มีฝุ่นเต็มห้องนอน ฝุ่นในห้องนอนมาจากไหน แล้วไหนจะไรฝุ่นที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าอีก

ตุ๊กตา
ใครที่ชอบสะสมตุ๊กตาไว้ในห้องนอน ต้องนอนกอดทุกคืน อาจจะไม่รู้ว่าตุ๊กตาหน้าตาน่ารัก ที่เรา หรือลูกน้อยนอนกอดทุกคืน อาจมีบางอย่างสิงอยู่ในตุ๊กตา คอยลอบทำร้ายเราอยู่ทุกคืน นั่นคือเจ้าไรฝุ่น ที่สะสมอยู่ในขนตุ๊กตา ที่เป็นตัวการ เป็นสารก่อภูมิแพ้ ทำให้ลูกไอทุกคืน หรือตื่นเช้ามามีอาการน้ำมูกไหล คัน หาสาเหตุไม่เจอ

เส้นใยผ้าจากเครื่องนอน
ทุกครั้งที่เรานอนกลิ้งอยู่บนเตียงนอน เส้นใยของเครื่องนอน ผ้าปูที่นอน หมอน ผ้าห่ม ก็จะมีการสึกหรอ ฉีกขาด ซึ่งเส้นใยผ้าเล็ก ๆ ที่หลุดออกมาก็จะฟุ้งกระจาย และสะสมอยู่ในห้องนอน เวลาที่เราขยับหมอน สะบัดผ้าห่ม ฝุ่นละอองเหล่านี้ก็ลอยคละคลุ้ง และเป็นเราที่สูดเอาฝุ่นละอองเข้าสู่ร่างกาย นอกจากฝุ่นแล้วบนที่นอน เครื่องนอนต่าง ๆ ยังเป็นแหล่งสะสมไรฝุ่นชั้นดี จากการศึกษา เกี่ยวกับไรฝุ่น และที่นอน พบว่าที่นอนที่ทำจากนุ่น ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 63 ตัว

เส้นใยกระดาษจากหนังสือ
อย่าคิดว่าฝุ่นละอองจะมาจากแค่จากใยผ้าต่าง ๆ เท่านั้น หนังสือก็เป็นแหล่งที่มาของฝุ่นเช่นกัน หากใครที่ชอบสะสมหนังสือ เก็บหนังสือไว้ในห้องนอนมาก ๆ มีกองหนังสืออยู่ข้างเตียงนอน ใยกระดาษก็หลุดออกมา และกลายเป็นฝุ่นผงเล็ก ๆ ที่เรามองแทบไม่เห็นสะสมอยู่ในห้องนอนเช่นกัน

ฝุ่นจากนอกบ้าน
ทุกครั้งที่ออกไปนอกบ้าน แล้วกลับเข้ามาในบ้าน ในห้องนอน ตัวเราก็จะไปรับเอาฝุ่นละอองจากนอกบ้านมาด้วย ไม่ว่าจะเป็นเกสรดอกไม้ หญ้า ควันไอเสียรถยนต์ หากเข้ามาในห้องนอน เกลือกกลิ้งบนที่นอน โดยที่ไม่ได้เปลี่ยนเสื้อผ้า อาบน้ำให้เรียบร้อย ฝุ่นจากนอกบ้านก็จะสะสมเพิ่มขึ้น

เซลล์ผิวหนังและเส้นผม
ถึงแม้เราจะดูแลตัวเองดีแค่ไหน แต่ว่าร่างกายก็ยังต้องมีเซลล์ผิวหนังชั้นนอก ที่หลุดลอกออกมา รวมทั้งเส้นผม รังแค ต่าง ๆ ด้วย

ภูมิแพ้ในห้องนอน

ขอบคุณภาพอินโฟกราฟิก จาก https://bit.ly/2ALE6cy

วิธีทำความสะอาด แหล่งสะสมฝุ่น และไรฝุ่นในห้องนอน

ห้องนอน
- ทำความสะอาดห้องนอนทุกวัน ด้วยเครื่องดูดฝุ่น หรืออาจจะใช้หุ่นยนต์ดูดฝุ่นตั้งเวลาให้ทำความสะอาดตามเวลาเดิมเป็นประจำทุกวัน
- ไม่ควรใช้ไม้กวาด เพราะจะยิ่งทำให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย

ผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน ปลอกผ้าห่ม ผ้าม่าน
- ควรซักบ่อยๆ อย่างน้อยอาทิตย์ละครั้ง เพื่อเป็นการกำจัดไรฝุ่นตามเตียง
- ควรซักในน้ำร้อน 60-70 องศาเซลเซียสขึ้นไป หรือตากแดดสัปดาห์ละครั้ง เพื่อเป็นการกำจัดไรฝุ่น

ตุ๊กตา
- ซักตุ๊กตาเป็นประจำ เช่นเดียวกับผ้าปูที่นอน คือ ต้องใช้น้ำร้อนเพื่อกำจัดไรฝุ่น
- หากเป็นตุ๊กตาขนาดเล็ก หรือตุ๊กตาที่ซักน้ำร้อนไม่ได้ อาจใช้วิธีการนำใส่ถุงแล้วแช่ในช่องแช่แข็งในตู้เย็นอุณหภูมิต่ำว่า 10 องศาเซลเซียส สามารถกำจัดไรฝุ่นได้เช่นกัน

เครื่องปรับอากาศ
- ทำความสะอาด เป่าแผ่นกรองเครื่องปรับอากาศ 2-3 อาทิตย์ละครั้ง
- ล้างเครื่องปรับอากาศ ทุก ๆ 6 เดือน

พรม
- เลือกพรมที่สามารถซักได้ และควรหมั่นซักตากเป็นประจำ เช่นเดียวกับเครื่องนอน ผ้าม่านต่าง ๆ
- ถ้าในห้องไม่ได้มีเครื่องปรับอากาศ หรือ ไม่ได้เปิดเครื่องกรองอากาศไว้เป็นประจำ ไม่ควรตกแต่งห้องด้วยพรม

เสื้อผ้า
- เสื้อผ้าควรแขวน และพับเก็บเข้าตู้ให้เรียบร้อย ไม่ควรวางกองไว้ในตระกร้าผ้า เพราะจะเป็นแหล่งสะสมฝุ่นละอองได้ง่าย
- ไม่เก็บเสื้อผ้าที่ไม่ได้ซักไว้ในห้องนอน เพราะเสื้อผ้าที่ใช้แล้วเป็นแหล่งสะสมฝุ่น

หนังสือ
- ควรเก็บหนังสือไว้ในตู้หนังสือที่ปิดมิดชิด
- ดูดฝุ่น ทำความสะอาดหนังสือเป็นประจำด้วย

ภูมิแพ้ในห้องนอน

รู้หรือไม่ว่าที่นอนแบบใดที่ไรฝุ่นชอบอยู่อาศัยมากที่สุด ?

ผลการศึกษาของเรื่องความหลากหลาย และ ชีววิทยาของไรฝุ่น ในจังหวัดกาญจนบุรี ของดร. อํามร อินทร์สังข์ ภาควิชาเทคโนโลยีการจัดการศัตรูพืช คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยี พระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ด้วยทุนสนับสนุนจากโครงการพัฒนาองค์ความรู้และศึกษา

  • ที่นอนที่ทําจากนุ่น พบไรฝุ่นมากที่สุด คือ ฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 63 ตัว
  • ที่นอนฟองน้ำใยสังเคราะห์ พบไรฝุ่นเฉลี่ย 34 ตัว
  • ที่นอนใยมะพร้าว พบไรฝุ่นเฉลี่ย 10 ตัว 

นอกจากนี้อายุการใช้งานของที่นอนก็มีผลต่อการสะสมปริมาณของไรฝุ่นที่มากขึ้นด้วย โดย...

  • ที่นอนที่มีการใช้งานมากกว่า 9 ปี ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 83 ตัว
  • รองลงมาคือ 7-9 ปี พบไรฝุ่นเฉลี่ย 41 ตัว
  • ส่วน 4-6 ปี พบไรฝุ่นเฉลี่ย 26 ตัว
  • และ 0-3 ปี พบไรฝุ่นน้อยที่สุดเฉลี่ย 8 ตัว

ดังนั้นการเลือกที่ นอนที่เหมาะสม และหมั่นเปลี่ยนเมื่อหมดอายุการใช้งาน ก็จะเป็นวิธีการที่สามารถควบคุมการเพิ่ม ปริมาณของไรฝุ่นได้

: ข้อมูลอ้างอิงจาก http://nstda.or.th เรื่อง "ไรฝุ่น…วายร้ายตัวจิ๋ว"

วิธีการจัดห้อง เพื่อป้องกัน ภูมิแพ้ในห้องนอน

จัดห้องนอนให้โล่งๆ พยายามจัดห้องนอนให้โล่ง ๆ ไว้ ไม่เก็บข้าวของไว้ในห้องนอนมากเกินไป เพราะข้าวของเครื่องใช้จะเป็นพื้นที่เก็บสะสมฝุ่น ไรฝุ่นได้ง่ายมาก เฟอร์นิเจอร์ก็มีให้น้อยชิ้นที่สุด

เลี่ยงของใช้เฟอร์นิเจอร์จากผ้า เช่น ผ้าม่าน อาจจะเลือกใช้เป็นมูลี่ที่ทำความสะอาดได้ง่าย แทนผ้าม่านผ้าที่เก็บฝุ่น และซักทำความสะอาดยาก หรือ โซฟา พรมต่าง ๆ ไม่ควรเลือกใช้แบบผ้า ขนสัตว์ หรือนุ่น

ใช้เครื่องนอนจากใยสังเคราะห์ ควรหลีกเลี่ยงเครื่องนอน หมอน ผ้าห่มต่างๆ ที่ทำจากนุ่น เพราะนุ่นเก็บฝุ่นได้มากกว่า เครื่องนอนนุ่ม ๆ ควรใช้เป็นใยสังเคราะห์แทน

ไม่ควรวางตุ๊กตาไว้ในห้องนอ ตุ๊กตาที่ยัดด้วยนุ่น หรือขนสัตว์ หรือตุ๊กตานุ่มนิ่มขนปุย จะเป็นที่เก็บฝุ่นที่ดีมาก ถ้าจะเลือกตุ๊กตาให้ลูก อาจจะมีแค่ 1-2 ตัวเล็ก ๆ ที่เป็นแบบไม่จับฝุ่น แต่นอกจากนั้นควรเก็บไว้ที่อื่น ๆ ที่ไม่ใช่ห้องนอน หรือห้องที่ลูกอยู่เป็นประจำ

ไม่ตกแต่งห้องด้วยของจุกจิก ของตกแต่งชิ้นเล็ก ชิ้นน้อย ของสะสม เช่น กรอบรูป ของตั้งโชว์ต่าง ๆ จะเป็นแหล่งสะสมฝุ่น ที่เราทำความสะอาดได้ยาก ไม่ทั่วถึง เพราะฝุ่นจะไปสะสม ยิ่งหากมีหลายชิ้นต้องใช้เวลาในการทำความสะอาดมากขึ้นด้วย

ทำอย่างไรเมื่อมีอาการภูมิแพ้

หากจัดบ้าน ทำความสะอาดห้องนอนแล้วยังมีอาการแพ้เกิดขึ้น เช่น มีอาการไอจาม น้ำมูกไหล มีอาการคันจมูก คันตา ที่เป็นอาการแพ้ ที่ไม่รุนแรง อาจปรึกษาเภสัชกร ซื้อยาแก้แพ้ที่ปลอดภัย เพื่อบรรเทาอาการแพ้เบื้องต้นได้

ภูมิแพ้ในห้องนอน

ยาแก้แพ้ ยาที่ใช้รักษาอาการแพ้เบื้องต้น เช่น ยาแก้แพ้หรือแอนตี้ฮีสตามิน (Antihistamine) เป็นยาแก้แพ้โดยตรง เช่น ลอราทาดีน (Loratadine) ซึ่งเป็นยาแก้แพ้ที่ปลอดภัยสูง และยังเป็นยาแก้แพ้ในกลุ่มที่ไม่ทำให้ง่วง ซึ่งสามารถใช้บรรเทาอาการแพ้ระบบทางเดินหายใจ เช่น ลดน้ำมูก แก้อาการคัดจมูก น้ำมูกไหล บรรเทาอาการคันได้

ข้อควรรู้ : 

  • การได้รับสารก่อภูมิแพ่ไรฝุ่นเข้าไปเกิน 2 ไมโครกรัม/ 1 กรัม ฝุ่น สามารถ
    กระตุ้นร่างกายให้เกิดอาการภูมิแพ้ได้ และถ้าเกิน 10 ไมโครกรัม ขึ้นไปทําให้เกิดการจับหืด
    เฉียบพลันได้
  • ประมาณร้อยละ 70-80 ของผู้ป่วยโรคภูมิแพ้แสดงการตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ของไรฝุ่นมากกว่าสารก่อภูมิแพ้ชนิดอื่น ๆ
  • อุณหภูมิระหว่าง 25-28 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ร้อยละ 70-80 คือ สภาพที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของไรฝุ่น
  • ไรฝุ่นตัวเมียวางไข่ 1-3 ใบต่อวัน โดยเฉลี่ยแล้วไรฝุ่นหนึ่งตัววางไข่ได้ประมาณ 40-80 ฟอง
  • เศษผิวหนังเพียง 1 กรัม สามารถเลี้ยงไรฝุ่น 1 ล้านตัวนานถึง 1 สัปดาห์

ที่มา : ศูนย์บริการและวิจัยไรฝุ่นศิริราช

"Expert ดีดี" ไอ หวัด ปวดท้อง ภูมิแพ้ อย่าปล่อยให้เรื้อรัง ปรึกษาฟรี คลิกเลย!

กดติดตามGedGoodLife ช่องทางอื่น ๆ ได้ที่  facebook nutroplex line youtube

ถาม-ตอบ
ปัญหาสุขภาพ