น้ำลายสอ แต่กินไม่ได้ “ภูมิแพ้อาหาร” เป็นอย่างไร รับมือยังไงดี?

ภูมิแพ้อาหาร

เห็นอาหารละลานตาอยู่บนโต๊ะ แต่ก็ได้แต่น้ำลายสอ ทั้งกุ้งเผายั่วๆ ปลาหมึกนึ่งมะนาว ปูกล้ามโตขนาดไหน แต่ก็ต้องทำใจได้แต่กลืนน้ำลาย เพราะอาการ “ภูมิแพ้อาหาร” ที่คอยมาสกัดดาวรุ่งไม่ให้อร่อยได้เหมือนคนอื่นเค้า

แพ้อาหาร (Food allergy)

แพ้อาหาร (Food allergy) เป็นปฏิกิริยาตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายที่เกิดขึ้นหลังจากกินอาหารบางชนิดเข้าไป โดยสารกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ต่าง ๆ จะเรียกว่า สารก่อภูมิแพ้ และเมื่อร่างกายเกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้แล้วก็จะหลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) ออกมา ทำให้ร่างกายเกิดอาการผิดปกติต่าง ๆ ตามระบบในร่างกาย เช่น อาการคัน ไอ มีเสมหะ หายใจไม่สะดวก ลมพิษ เป็นต้น

คนไทยเป็นภูมิแพ้อาหารมากแค่ไหน ?

จากจำนวนสถิติของคนที่เป็นภูมิแพ้อาหารในประเทศแถบเอเชีย พบว่าคนไทยยังมีเปอร์เซ็นต์การแพ้อาหารไม่มาก เมื่อเทียบกับประเทศอื่น โดยอยู่ที่ 5% ซึ่งหากเทียบกับไต้หวันที่มากถึง 17% ถือว่าภูมิต้านทานเรื่องอาหารของคนไทยยังใช้ได้ดีทีเดียว

อาการของ ภูมิแพ้อาหาร

อาการแพ้อาหาร แต่ละคนอาจมีอาการแพ้ที่แตกต่างกันไป ดังนี้

- มีอาการผื่นคัน ตัวแดง ลมพิษ มีอาการบวมที่ตา ปาก ใบหน้า
- หายใจลำบาก แน่นในลำคอ แน่นหน้าอก เสียงแหบเฉียบพลัน
- มีอาการปวดท้อง อาเจียน ท้องเสีย
- มีอาการหน้ามืด เป็นลม หมดสติ ช็อก ความดันต่ำ

บางคนอาจเกิดอาการหลาย ๆ อย่างพร้อมกัน หรือเรียกว่า โรคภูมิแพ้ชนิดรุนแรง (Anaphylaxis) ซึ่งมีอาการแพ้ที่รุนแรง เป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ หากรักษาไม่ทัน

ประเภทของ ภูมิแพ้อาหาร แบ่งเป็น

โรคภูมิแพ้แบบเฉียบพลัน (Food Allergy) เกิดเมื่อกินอาหารที่แพ้เข้าไป ร่างกายจะสร้างสารภูมิต้านทานชนิดอิมมูโนโกบูลินอี (IgE) ไปกระตุ้นการหลั่งสารฮิสตามีนออกมา ก่อให้เกิดอาการเฉียบพลัน หลังจากกินอาหาร เช่น แพ้กุ้ง แพ้ถั่ว แพ้ไข่ แพ้นม ทำให้มีอาการ คัน คันปาก คันตามตัว ตาบวม หายใจไม่ออก แล้วแต่ว่าจะมีอาการที่ระบบร่างกายส่วนใด โดยจะมีอาการแทบจะทันที หรือ ทิ้งช่วงไม่นานหลังจากกินอาหาร

โรคภูมิแพ้อาหารแฝง (Hidden food allergy) มีอาการคล้ายกับโรคภูมิแพ้แบบเฉียบพลัน แต่รุนแรงน้อยกว่า เป็นโรคที่ไม่แสดงอาการทันที แต่จะสะสมอาการแพ้ก่อนแสดงอาการหลังจากทานไปแล้ว 4-5 วัน อาการโรคภูมิแพ้อาหารแฝงนั้นเกิดขึ้นทั้งระบบร่างกาย เช่น การท้องผูก ท้องเสียเรื้อรัง มีอาการมึน อ่อนเพลีย ปวดหัว ไมเกรน ผื่น สิว และเกิดการอักเสบทั่วร่างกาย

ภูมิแพ้อาหาร

อาหารที่เกิดอาการแพ้บ่อย

อาหารกลุ่มเสี่ยงแพ้ หรือ ทำให้ร่างกายเกิดอาการแพ้ได้บ่อย ๆ คือ อาหารในกลุ่มโปรตีน เช่น ผลิตภัณฑ์จากวัว เช่น นมวัว ชีส เนย ถั่วเหลือง เต้าหู้ ไข่ ถั่ว รวมถึง แป้งสาลี และ อาหารทะเล

ภูมิแพ้อาหาร รักษาอย่างไร ?

ยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine)
หากมีอาการแพ้อาหารไม่รุนแรงหรือมีอาการปานกลาง เช่น อาการคัน ไอ จาม น้ำมูกไหล คันตา สามารถใช้ยาแก้แพ้ หรือยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine) ที่มีขายตามร้านขายยาทั่วไป เช่น ลอราทาดีน (Loratadine) โดยยาแก้แพ้ชนิดนี้จะออกฤทธิ์ยับยั้งการปล่อยสารฮิสตามีน ซึ่งเป็นสารที่ร่างกายปล่อยออกมาเมื่อเกิดปฏิกิริยาแพ้ และเป็นสาเหตุของอาการแพ้อาหาร

ยาฉีดอิพิเนฟริน (Epinephrine)
อิพิเนฟริน (Epinephrine) หรืออะดรีนาลีน (Adrenaline) เป็นยาที่ใช้ในกรณีฉุกเฉินทางการแพทย์ โดยมักใช้รักษาภาวะแพ้อย่างรุนแรง (Anaphylaxis) เช่น แพ้แมลงกัดต่อย แพ้อาหาร แพ้ยา มีฤทธิ์ช่วยคลายกล้ามเนื้อในระบบทางเดินหายใจ เพื่อให้ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกขึ้น รวมทั้งกระตุ้นการทำงานของหัวใจเมื่อหัวใจหยุดเต้น

แพ้อาหาร รับมือยังไงดี ?

- งดอาหารที่แพ้ หากรู้ว่าแพ้อาหารชนิดใด ควรงดอาหารชนิดนั้น ๆ เช่น แพ้นมวัว ก็งดอาหารที่มีนมเป็นส่วนประกอบ เช่น ไอศครีม คุ้กกี้

-กินยาแก้แพ้ป้องกัน บางคนอยากกินอาหารที่แพ้มาก ใช้วิธีกินยาแก้แพ้ หรือ ยาต้านฮีสตามีนป้องกัน ดักเอาไว้ก่อน ซึ่งเป็นวิธีที่สามารถทำได้ แต่ก็มีความเสี่ยง ถ้าจะใช้วิธีนี้ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะหากเกิดอาการแพ้อาหารขึ้น แล้วมีอาการรุนแรง อาจทำให้อันตรายกับชีวิตได้

ภูมิแพ้อาหาร

- อ่านฉลากอย่างละเอียด ควรตรวจสอบฉลากอาหาร หรือเครื่องดื่มอย่างละเอียดก่อนทุกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีส่วนผสมของอาหารที่ตนเองแพ้ หรือเวลาไปกินอาหารที่ร้านก็ควรแจ้งกับทางร้านว่ามีอาการแพ้อาหาร และถามย้ำให้แน่ใจก่อนทุกครั้ง

- ฝึกใช้ยาฉีดอิพิเนฟริน (Epinephrine) บางคนที่มีความเสี่ยงเกิดอาการแพ้ที่มีความรุนแรงมาก ควรฝึกการใช้ยาอิพิเนฟริน (Epinephrine) รูปแบบที่พร้อมฉีดได้เอง (Autoinjector) เพื่อพกติดตัวไว้ใช้ในกรณีฉุกเฉิน

- พกยาแก้แพ้ติดตัวเสมอ หากมีอาการแพ้อาหาร ควรพกยาแก้แพ้ หรือยาต้านฮีสตามีน ติดตัวไว้เสมอ เพราะอาจเกิดผิดพลาด กินอาหารที่แพ้เข้าไปโดยที่ไม่รู้ตัวได้ โดยเฉพาะเมื่อออกไปนอกบ้าน

- ไปทดสอบการแพ้ บางครั้งที่เราเข้าใจว่าเราแพ้อาหารบางอย่าง แต่อาจจะไม่ได้แพ้จริง ๆ ก็ได้ ดังนั้นเพื่อความแน่ใจ ลองไปทดสอบการแพ้อาหารดูว่าเราแพ้อาหารชนิดใดกันแน่ เช่น เข้าใจว่าแพ้อาหารทะเล แต่อาจจะแพ้แค่กุ้ง หรือ ปู แต่ยังกินอย่างอื่นได้

- พกข้อมูลการแพ้ติดตัว เช่น มีข้อมูลการแพ้ ในกระเป๋าสตางค์ โทรศัพท์มือถือ เพื่อบอกข้อมูลว่าเราแพ้อะไร รายละเอียดของอาการ และวิธีการรับมือ เผื่อหากเกิดเหตุฉุกเฉิน เจ้าหน้าที่จะได้สามารถช่วยเหลือได้อย่างถูกต้อง ทันท่วงที

"Expert ดีดี" ไอ หวัด ปวดท้อง ภูมิแพ้ อย่าปล่อยให้เรื้อรัง ปรึกษาฟรี คลิกเลย!

ลูกเป็นหวัดบ่อย

กดติดตามGedGoodLife ช่องทางอื่น ๆ ได้ที่  facebook ลูกเป็นหวัดบ่อย nutroplex line youtube

ถาม-ตอบ
ปัญหาสุขภาพ