“ไรฝุ่น” ภัยเงียบ ร้ายลึก สาเหตุของโรคภูมิแพ้!

“ไรฝุ่น” ภัยเงียบ ร้ายลึก สาเหตุของโรคภูมิแพ้!

สามีคุณนอนกับใครอื่นอยู่หรือเปล่า ? ถามแบบนี้ไม่ได้จะสร้างความร้าวฉานให้บ้านใคร แต่มาเตือนกันไว้ก่อนจะสาย เพราะห้องนอน บนเตียงนอนที่คุณนอนอยู่ทุกวัน อาจจะไม่ได้มีแค่คุณกับสามีเท่านั้น อาจกำลังมีแขกไม่ได้รับเชิญตัวเล็ก ๆ อย่างน้อง “ไรฝุ่น” นอนอยู่ด้วยทุกคืน ไรฝุ่นภัยเงียบ ที่แฝงตัวอยู่ในห้องนอน จะกำจัดไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ใช่ว่าจะทำไม่ได้ มารู้จักไรฝุ่น ตัวต้นเหตุอันดับหนึ่งของภูมิแพ้ และหาทางเขี่ยให้พ้นบ้านกัน

สารก่อภูมิแพ้ในบ้าน มีอะไรบ้าง?

สารก่อภูมิแพ้ ที่กระตุ้นให้เกิดภาวะภูมิแพ้ สารมารถแบ่งได้เป็น สารก่อภูมิแพ้ภายในบ้าน (Indoor allergens) และ สารก่อภูมิแพ้นอกบ้าน (Outdoor allergens)

สารก่อภูมิแพ้ภายในบ้าน (Indoor allergens)

  • ไรฝุ่น (House dust mites)
  • ซากแมลงและสิ่งขับถ่ายของแมลงต่าง ๆ เช่น แมลงสาบ มด
  • ขนสัตว์ (Animal dander) เช่น แมว สุนัข
  • สปอร์ของเชื้อรา (Mold spores)

รู้จักไรฝุ่น ภัยเงียบ ร้ายลึก

ตัวไร (mite) มีหลายชนิด ทั้งไรคน เช่น ไรขุมขน ไรสัตว์ เช่น ไรนก ไรหนู สำหรับไรที่อยู่ตามฝุ่นบ้านเรือน จึงมักเรียกว่า ไรฝุ่นบ้าน (house dust mite) มูลของไรจำพวกนี้เป็นโปรตีนที่มีคุณสมบัติเป็นสารก่อภูมิแพ้หรือเรียกว่า allergen สามารถก่อโรคภูมิแพ้แก่คนได้

ลักษณะของไรฝุ่น เป็นสัตว์ชนิดหนึ่งที่อยู่ในพวก Phylum Arthopoda เช่นเดียวกับ แมลง และแมง เพราะมีขา 4 ขาคู่ รูปร่างกลมรี แต่ขนาดเล็กกว่ามาก ประมาณ 0.1-0.3 มิลลิเมตร เรียกได้ว่าแทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ลำตัวมีสีขาวคล้ายฝุ่น

ไรฝุ่นชอบอยู่ที่ไหน อาศัยอยู่ในที่มีอุณหภูมิ 25-30 องศาเซลเซียส และอยู่ในที่มีความชื้นสูง ร้อยละ 60-70 ไม่ชอบแสงสว่าง เราจึงพบไรฝุ่นได้ในห้องนอน ตามที่นอน หมอน ผ้าห่ม พรม หรือข้าวของเครื่องใช้ที่เป็นเส้นใยเป็นส่วนใหญ่

ไรฝุ่น ทำให้เกิดภูมิแพ้ได้อย่างไร?

อาจจะแพ้ทั้งตัวไรฝุ่นเอง ซากไรฝุ่นที่ตายแล้ว แต่ส่วนใหญ่ คือ แพ้มูลไรฝุ่น โดยมูลไรฝุ่น เป็นสารโปรตีนที่สามารถกระตุ้นร่างกายให้หลั่งสารที่ก่อให้เกิดภาวะภูมิไวเกินได้ ทำให้เกิดอาการภูมิแพ้ เช่น ไอ จาม คันตา เมื่อสูดดมมูลไรฝุ่นในห้องนอน ในบ้านเข้าไป โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคภูมิแพ้อยู่แล้ว ก็ทำให้เกิดอาการภูมิแพ้ขึ้นได้ง่าย

ไรฝุ่นไม่ได้กัด แต่ถ้ามีอาการคันที่ผิวหนัง อาจมีสาเหตุจากการระคายเคือง ต่อสารก่อภูมิแพ้ไรฝุ่นหรือ อาจจะเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น ยุงกัด มดกัด


ไรฝุ่น สาเหตุอันดับหนึ่งของภูมิแพ้

“ไรฝุ่น” เป็นสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งในการก่อโรคภูมิแพ้ในคนไทย และเป็นปัญหาในแทบทุกประเทศทั่วโลก

สถิติของสาเหตุการแพ้ในผู้ป่วยโรคภูมิแพ้

  • แพ้ไรฝุ่น 60-80%
  • แพ้แมลงสาป 40+%
  • แพ้ขนสัตว์ 10%
  • แพ้เกสรดอกไม้ 10%
  • แพ้เชื้อรา 2-10%
  • แพ้อาหาร 1-5%

ไรฝุ่น วายร้ายในห้องนอน

ทุกวัน เราใช้ชีวิต 1 ใน 3 อยู่ในห้องนอน ดังนั้นห้องนอน ควรเป็นที่ที่ให้ความปลอดภัยกับเรา เป็นที่ที่เราจะพักผ่อนนอนหลับได้อย่างสบายใจ แต่ในแต่ละวันที่เราหลับไหล เราไม่รู้เลยว่ามีวายร้ายตัวเล็ก ๆ ที่แฝงตัวอยู่บนที่นอนกับเราทุกคืน

ที่นอน คือบริเวณที่ไรฝุ่น แอบซุกซ่อนอาศัยอยู่กับเราอยู่ทุกวัน โดยที่เราไม่รู้ตัว จากการศึกษา พบข้อมูลเกี่ยวกับไรฝุ่น และที่นอน ดังนี้

  • ที่นอนที่ทำจากนุ่น ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 63 ตัว
  • ที่นอนฟองน้ําใยสังเคราะห์ ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 34 ตัว
  • ที่นอนใยมะพร้าว ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 10 ตัว

อายุการใช้งานของที่นอน กับปริมาณไรฝุ่น

  • ที่นอนที่มีอายุการใช้งาน 9 ปี ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 83 ตัว
  • ที่นอนที่มีอายุการใช้งาน 7-9 ปี ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 41 ตัว
  • ที่นอนที่มีอายุการใช้งาน 4-6 ปี ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 26 ตัว
  • ที่นอนที่มีอายุการใช้งาน 0-3 ปี ในฝุ่น 1 กรัม พบไรฝุ่นเฉลี่ย 8 ตัว

ถึงแม้จะเป็นที่นอนใหม่ก็ยังมีไรฝุ่น

โดยมีงานวิจัยรายงานไว้ว่า ที่นอนใหม่ที่ใช้ไปได้นาน 4-6 เดือน ก็สามารถตรวจพบสารก่อภูมิแพ้จากไรฝุ่นได้เกินระดับมาตรฐานสากล

ไรฝุ่น ทำให้เกิดโรคภูมิแพ้อะไรได้บ้าง?

  • โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic rhinitis)
  • โรคหืด (Asthma)
  • โรคเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic conjunctivitis)
  • โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (Atopic dermatitis)

อาการที่สำคัญจากภูมิแพ้

– อาการทั่วไปของภูมิแพ้ อาการทั่วไปที่พบได้ คือ อาการไอ จาม น้ำมูกไหล แน่นจมูก คัดจมูก มีผื่นคัน

– อาการผู้ป่วยโรคโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ จะมีอาการแน่นจมูก น้ำมูกไหล ซึ่งเกิดจากภาวะอักเสบในโพรงจมูกทำให้ตรวจพบโพรงจมูกบวม ซีดได้

– อาการผู้ป่วยโรคหืด แพทย์ก็จะตรวจพบเสียงปอดผิดปกติไป คือมีเสียงวี๊ด

– อาการโรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ นอกจากอาการไอ จาม น้ำมูกไหล แล้วก็มักจะมีอาการคัน ผื่นแดง ตุ่มบริเวณผิวหนัง


เมื่อมีอาการภูมิแพ้ ทำอย่างไรดี?

เมื่อรู้ว่ามีภาวะภูมิแพ้ หรือ ว่าตัวเองแพ้อะไร เราอาจจะพยายามหลีกเลี่ยงได้ แต่ไรฝุ่น ซึ่งเป็นสารก่อภูมิแพ้ที่ค่อนข้างกำจัดยาก เลี่ยงยาก จึงอาจทำให้เกิดอาการแพ้ได้ง่าย เมื่อมีอาการภูมิแพ้ ที่ไม่รุนแรง เราอาจปรึกษาเภสัชกร ซื้อยาแก้แพ้ที่ปลอดภัย เพื่อบรรเทาอาการแพ้เบื้องต้นได้

ยาแก้แพ้ ยาที่ใช้รักษาอาการแพ้เบื้องต้น เช่น

ยาแก้แพ้ หรือแอนตี้ฮีสตามิน (Antihistamine) เช่น ลอราทาดีน (Loratadine) ซึ่งเป็นยาแก้แพ้ที่ปลอดภัยสูง ราคาไม่แพง สามารถซื้อเองได้ และยังเป็นยาแก้แพ้ในกลุ่มที่ไม่ทำให้ง่วง เหมือนยาแก้แพ้ในสมัยก่อน ซึ่งสามารถใช้บรรเทาอาการแพ้ระบบทางเดินหายใจ เช่น ลดน้ำมูก แก้อาการคัดจมูก น้ำมูกไหล คัน รวมถึงกับบรรเทาอาการแพ้อื่น ๆ เช่น อาการผื่นคัน

– ยาพวกสเตอรอยด์ เช่น เพร็ดนิโซโลน เด๊กซ่าเมธาโซน ฯลฯ ยาพวกนี้เหมาะที่จะใช้เป็นยาแก้แพ้ในรูปของยาทา เพื่อรักษาบรรเทาอาการแพ้ทางผิวหนัง ไม่ควรใช้กินยา เพราะเป็นยาที่มีอันตรายสูงมาก


ปราบไรฝุ่นตัวร้ายในห้องนอน ในบ้าน อย่างไรดี?

– ซักและตากแดดเครื่องนอน การซักผ้า จะช่วยขจัดสารก่อภูมิแพ้ได้ดี เพราะมูลไรเป็นสารละลายน้ำได้ง่าย รวมถึงการตากแดด ให้ได้รับแสงแดดจัดเป็นเวลานาน ทำให้ไข่ของไรฝุ่นฝ่อได้

– ซักและรีดด้วยความร้อน การใช้ความร้อน เช่น ซักด้วยน้ำร้อน อบผ้า หรือ รีดผ้า สามารถฆ่าตัวไรได้ ตัวไรฝุ่น ที่ถูกความร้อนโดยตรง 60 องศาเซลเซียส ทำให้ตัวไรตายใน 30 นาที และความร้อน 70 องศาเซลเซียส ตัวไรจะตายใน 3 นาที แต่อาจจะไม่สามารถทำลายสารก่อภูมิแพ้ไรฝุ่นได้

– ใช้ผ้าคลุมป้องกันไรฝุ่น การใช้ผ้าป้องกันไรฝุ่น ไม่ใช่การกำจัด หรือลดปริมาณไรฝุ่น แต่เป็นการหลีกเลี่ยงเพื่อลดการสัมผัสกับไรฝุ่นและสารก่อภูมิแพ้ โดยเมื่อใช้ผ้าคลุมป้องกันไรฝุ่นมาหุ้มที่นอน หมอน เครื่องนอน จะทำให้สามารถกั้นมูลไม่ให้ฟุ้งออกจากเครื่องนอนมาสัมผัสเรา มีผลให้ลดการสูดดมลงได้

– หลีกเลี่ยงการใช้พรมในห้องนอน พรมเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของไรฝุ่นอย่างดี เช่นเดียวกับที่นอน และพรมยังซักล้าง ทำความสะอาดยากกว่าเครื่องนอน ถ้าเป็นไปได้จึงควรเลี่ยงการใช้พรมในบ้าน หรือในห้องนอน

– ให้แสงแดดส่องทั่วห้อง จัดบ้าน หรือห้องนอนให้แสงแดดส่องทั่วห้อง เพื่อช่วยให้ความชื้นลดลง และยังเป็นการใช้แสงแดดช่วยฆ่าไรฝุ่นด้วย

– ใช้เครื่องดูดฝุ่น เลือกเครื่องดูดฝุ่นที่มีถุงเก็บกัก 2 ชั้น หรือถุงอย่างหนาเพื่อป้องกันการฟุ้งกระจายของสารก่อภูมิแพ้ มี HEPA filter

รู้หรือไม่!

  • ความร้อน 120 องศาเซลเซียสขึ้นไป สามารถกำจัดสารก่อภูมิแพ้ไรฝุ่นได้
  • ผ้าหรือที่นอนที่ตากแดด 2 ชม. ทำให้ไรฝุ่นไข่ฝ่อได้ 50%
  • ผ้าหรือที่นอนที่ตากแดด 5 ชม. ทำให้ไรฝุ่นไข่ฝ่อได้ 100%

Allernix อัลเลอร์นิค ยาแก้แพ้ ไม่ทำให้ง่วง

ติดตาม GedGoodLife ช่องทางอื่น ๆ ได้ที่…

Facebook : GEDGoodLife
Nutroplex : nutroplexclub
Twitter      : @gedgoodlife
Line          : @gedgoodlife
Youtube   : GEDGoodLife ชีวิตดีดี
TikTok      : @gedgoodlife

คุณสนใจเรื่องสุขภาพ อะไรบ้าง?

บทความที่เกี่ยวข้อง

Subscription

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
Ask the Expert Close